İş hukukunda çalışanların en sık düştüğü yanılgılardan biri; “Sigortam geç başlatıldı ama ben yıllardır aynı işyerinde aralıksız çalışıyorum, emekli olurken dava açıp giriş tarihimi öne çekerim” düşüncesidir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (YHGK) verdiği son karar, bu güvenin işçilere pahalıya patlayabileceğini, 5 yıllık hak düşürücü süreninaffedilmeyeceğini net bir şekilde ortaya koydu.
Bu yazımızda, sigorta giriş bildirgesinden önceki çalışmaların tespiti ve zamanaşımı riskini, Yüksek Mahkeme’nin 2024/389 E., 2025/596 K. sayılı güncel içtihadı ışığında ele alıyoruz.
Olayın Özeti: Geç Yapılan Sigorta Girişi ve Yıllar Sonra Açılan Dava
Söz konusu uyuşmazlıkta işçi; 2001 yılında resmi sigorta girişi yapılmadan önce, 1996-1998 ve 1999-2001 yılları arasında da aynı işyerinde kayıt dışı olarak çalıştığını iddia etmiştir.
İşçi, çalışmalarının 2001 yılındaki resmi girişten sonra da kesintisiz (blok) devam ettiğini, dolayısıyla işten ayrıldığı tarihe kadar hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini savunarak 2016 yılında hizmet tespiti davası açmıştır. Yerel Mahkeme işçi lehine karar verse de dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşınmış ve burada emsal niteliğinde bir karar verilmiştir.
Hukuki Kural: Hizmet Tespitinde 5 Yıllık Süre
506 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun uyarınca; sigortasız geçen çalışmaların tespiti için açılacak davalarda, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre bulunmaktadır.
Normal şartlarda, işçinin Kuruma bildirilen çalışmaları ile bildirilmeyen çalışmaları arasında kesinti yoksa (blok çalışma), Yargıtay hak düşürücü sürenin çalışmanın tamamen bittiği tarihten başlayacağını kabul etmektedir. Ancak bu kuralın çok kritik bir istisnası vardır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Ne Karar Verdi?
Yüksek Mahkeme, “İlk işe giriş bildirgesinin verildiği tarihten önceki dönem” ile **”Bildirge verildikten sonraki dönem”**i birbirinden kesin çizgilerle ayırmıştır.
Yargıtay’ın 01.10.2025 tarihli kararındaki gerekçe şu şekildedir:
“Sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmesi halinde hak düşürücü sürenin işlememe gerekçesi, Kurumun sigortalı çalıştırıldığından haberdar olmasıdır. Hâlbuki blok çalışmanın bildirim öncesi kısmı için bu gerekçe geçerli değildir. Bu nedenle blok çalışmada bildirim öncesi çalışma dönemi yönünden hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini kabul etmek, Kanun’daki açık düzenlemeye aykırıdır.”
Özetle Mahkeme; “Eğer sigorta girişiniz 2001’de yapıldıysa, ondan önceki (1996-2001 arası) sigortasız dönem için dava açma süreniz o dönem bittikten sonra 5 yıl içinde dolmuştur. Sonrasında aynı işyerinde 15 yıl daha çalışmış olmanız, o ilk dönemi zamanaşımından kurtarmaz” diyerek davanın reddi gerektiğine hükmetmiştir.
Çalışanlar ve İşverenler İçin Çıkarılacak Dersler
Bu karar, özellikle emeklilikte “EYT” veya “Sigorta Başlangıç Tarihi” hesabı yapan çalışanlar için hayati önem taşımaktadır.
- Giriş Tarihi Öncesi Riskli: Eğer işe giriş bildirgeniz fiilen işe başladığınız tarihten aylar veya yıllar sonra verildiyse, o aradaki “boşluk” dönem için dava açma hakkınız sonsuz değildir. O dönem üzerinden 5 yıl geçtiyse, davanızı kaybetme riskiniz çok yüksektir.
- Blok Çalışma Güvencesi Sınırlı: Kesintisiz çalışıyor olmanız, sadece sigorta girişi yapıldıktan sonraki eksik günleriniz (örneğin ayda 30 gün yerine 20 gün gösterilmesi) için lehinize yorumlanır. Giriş öncesi dönem için bu kural sizi korumaz.
- Hukuki Destek Şart: Hizmet tespiti davaları, kamu düzenini ilgilendiren ve ispat yükünün ağır olduğu davalardır. Hak düşürücü süreler hakim tarafından kendiliğinden (re’sen) dikkate alınır. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için sürecin uzman bir avukatla yürütülmesi elzemdir.